عکس: cottonbro (pexels)

در بیست و هشتمین نشست کنفرانس عمومی یونسکو که از 25 اکتبر تا 16 نوامبر سال 1995 در پاریس برگزار شد، تاریخ 23 آوریل (مصادف با 3 اردیبهشت) به عنوان روز جهانی کتاب و حق مولف نامگذاری شد.

پیشنهاد اختصاص یک روز جهانی به کتاب، با هدف حفظ ارزش کتاب و ترویج کتابخوانی، از طرف اتحادیه بین المللی ناشران (IPA) و توسط دولت اسپانیا در بیست و هشتمین نشست کنفرانس عمومی یونسکو در سال 1995 مطرح شد. سپس عنوان “حق مؤلف” نیز به پيشنهاد فدراسيون روسيه و به منظور پایه گذاری احترام به حقوق مالکیت معنوی به آن افزوده شد.

در صورتجلسه این نشست با تاکید بر نقش لاینفک کتاب در حفظ و گسترش علم بشر آمده است: “با در نظر گرفتن اینکه در طول تاریخ، کتاب قدرتمند ترین عامل اشاعه دانش و کاربردی ترین وسیله حفاظت از آن بوده است، پس هر اقدامی که به ترویج آن بیانجامد، علاوه بر رونق فرهنگی، موجب گسترش هر چه بیشتر حساسیت جمعی در قبال میراث فرهنگی جهانی، و القاء فرهنگ تفاهم، پذیرش و گفتگو می گردد.”

در ادامه متن صورتجلسه با اشاره به پیشینه برگزاری روز کتاب در کشورهای مختلف می خوانیم: “تجربه کشورهای مختلف عضو یونسکو گویای این واقعیت است که یکی از موثرترین روش ها برای تبلیغ و ترویج کتاب، اختصاص یک روز به عنوان “روز کتاب” به همراه برگزاری نمایشگاههای مرتبط می باشد. از آنجاییکه اقدام مشابهی در سطح جهانی صورت نگرفته است، با این ابتکار عمل موافقت شده و تاریخ 23 آوریل به عنوان “روز جهانی کتاب و حق مولف” اعلام می شود. این روز مصادف با تاریخ درگذشت میگل دِ سروانتس، ویلیام شکسپیر و اینکا گارسیلاسو دِلاوِگا، در سال 1661 می باشد.

ملت ها، دولت ها و سازمان های مختلف بین المللی همگی بر تاثیر مطالعه بر رشد فرهنگی فردی و تاثیر متقابل اجتماعی آن واقف می باشند و فراز و نشیب های آمار سرانه مطالعه دغدغه بسیاری از کشورهای جهان است. کشورهای مختلف در دنیا با هدف ارج نهادن به کتاب و کتابخوانی، تاریخی را در تقویم ملی خود به این یار مهربان اختصاص داده اند، که با برگزاری نمایشگاهها، گردهمایی ها و دیگر فعالیت های مرتبط، آن روز را گرامی میدارند.

روز ملی کتاب در کشور اسپانیا مصادف با روز جهانی کتاب است و نکته قابل توجه این است که پیشینه این تاریخ در این کشور به بیش از 90 سال پیش باز می گردد. در بسیاری از کشورهای آمریکای لاتین، زادگاه بزرگترین و تأثیرگذارترین نویسندگان معاصر اسپانیایی زبان، نیز تاریخی برای بزرگداشت کتاب انتخاب شده است. در کشور ایران نیز، که با قدمتی چند هزار ساله، سهم بزرگی از تاریخ ادبیات جهان را به دوش می کشد، آخرین هفته ماه آبان به این امر مهم فرهنگی اختصاص داده شده است.

طراحی پوستر روز کتاب اسپانیا 2021

خوشبختانه در سال گذشته، علیرغم محدودیت های موجود به دلیل شیوع ویروس کرونا، برنامه ها و مراسم پیش بینی شده برای این منظور در سطوح ملی و بین المللی، با حمایت و اهتمام برگزارکنندگان و دست اندرکاران عرصه کتاب و دولت ها، در اقصی نقاط جهان به صورت مجازی برگزار شد. با امید به اینکه هر سال با عنایت هر چه بیشتر به صنعت نشر و کتاب، شاهد رشد آمار سرانه مطالعه در جوامع و ارتقاء فرهنگ حراست از این ثروت جهانی در میان نسل های حال و آینده را باشیم.